Category Archives: Education

Het leven eener groote abdij (1930)

Together with students from the University of Antwerp, I’ve been working on the Belgian filmmaker Carlo Queeckers and his only surviving film, Het leven eener groote abdij/La vie d’un grand monastère (1930). The results of our research are presented during two film screenings.

Tongerloo-film komt

In de late jaren 1920 werd Carlo Queeckers als een van de belangrijkste Belgische cineasten beschouwd. Helaas zijn de meeste van zijn films verloren gegaan. De enige uitzondering is Het leven eener groote abdij/La vie d’un grand monastère, een film uit 1930 over de abdij van Tongerlo. Queeckers’ stilistisch opmerkelijke film zonk volledig weg in de vergetelheid. CINEMATEK, het Koninklijk Belgisch Filmarchief, maakte een digitale versie van Het leven eener groote abdij, wat de aanleiding vormde om voor het eerst een grondig onderzoek uit te voeren naar de film en zijn maker.

Dit gebeurde binnen het door Steven Jacobs en mezelf gedoceerde Onderzoeksseminarie Film aan de Masteropleiding Theater-en filmwetenschap van de Universiteit Antwerpen. De resultaten van het onderzoek worden voorgesteld in een brochure, een artikel in Filmmagie en tijdens twee filmvertoningen: op 8 mei in Cinema Zuid te Antwerpen, en op 22 mei in de bibliotheek van Westerlo, telkens met een inleiding door de studenten.

Carlo Queeckers

Carlo Queeckers

Het idee om een film te maken over de norbertijnenabdij van Tongerlo ontstond in de nasleep van een zware brand die de abdij in 1929 gedeeltelijk verwoestte. Een groep kloosterlingen schreef een scenario voor een film waarvan de opbrengsten zouden dienen voor de herstellingswerken. Men vond in de toen 24-jarige cineast Carlo Queeckers de ideale kandidaat om de klus te klaren.

De in Brussel geboren filmmaker Carlo Queeckers (1906-1969) werd op dat moment geprezen om zijn ritmische stadsfilms Vlaamse kermis (1929) en Brusselse melodie (1929). Queeckers gold als een vertegenwoordiger van de avant-garde in de Belgische film en werd in één adem genoemd met Henri Storck en Charles Dekeukeleire. Na de Tongerlofilm in 1930 maakte Queeckers enkele films in Portugal. Le mas d’Icare (1934), een illustratie van een muziekstuk van Paul Gilson, is voor zover bekend zijn laatste realisatie.

De abdijfilm is Queeckers’ enige bewaard gebleven film. De filmproductie was een grootse onderneming. Overgeleverde production stills laten bijvoorbeeld een grote houten stelling zien van waarop de panoramische beelden werden gedraaid. De brand werd nagebootst door een maquette te laten afbranden. De film werd ook gemaakt met een groot aantal (wellicht 800 à 1.000) figuranten, veelal dorpelingen uit de buurt. De grote sterspelers zijn evenwel de paters zelf. Ze vertolken de rollen van allerhande personages in de historische scènes maar spelen ook zichzelf in de eigentijdse passages.

De film opent met beelden van de wilde Kempen in de twaalfde eeuw, net voor de stichting van de abdij. Wat volgt is een aaneenschakeling van belangrijke historische gebeurtenissen in de geschiedenis van de abdij zoals de stichting, de opstand tegen het Oostenrijks bewind, de uitdrijving van de kloosterlingen tijdens de Franse Revolutie en de terugkeer in 1840. De film springt dan naar de hedendaagse tijd om de kijkers een blik te gunnen in het dagelijks leven van de kloosterlingen. Het laatste gedeelte richt zich op de de brand en de wederopbouw van de abdij.

De film valt stilistisch op in zijn voorliefde voor de long take, terwijl camerabewegingen en tableaus volop de diepte van het kader bespelen. Queeckers zocht duidelijk aansluiting bij de Europese kunstfilm. De film bevat ook enkele sequenties met een ritmische montage die aan de Sovjetcinema herinnert. Het leidt tot een vrij eclectisch maar steeds vakkundig resultaat, waarbij Queeckers erin slaagt om de visie van zijn opdrachtgevers te verzoenen met zijn eigen kunstenaarschap.

Er werden verschillende versies van de film uitgebracht en gedurende de volgende decennia werd er meerdere keren in de film geknipt. Dit maakte een reconstructie van de film er niet makkelijker op. De film die vandaag beschikbaar is, werd geconstrueerd door de overgeleverde filmfragmenten te vergelijken met wat de contemporaine pers over de film schreef en andere historische documentatie. Vermoedelijk ontbreekt nog steeds een deel over de kunstschatten van de abdij.

De film kan niet los van zijn katholieke context gezien worden. De katholieke beweging kende in de jaren 1920 een dubbelzinnige houding tegenover het filmmedium. Enerzijds gold de filmwereld als een ‘school van verderf’ en trachtte men films en bioscopen te controleren via de oprichting van allerlei instanties. Anderzijds zag men in katholieke kringen ook het instructieve en creatieve potentieel van films in. Vanaf het begin van de jaren 1920 lieten diverse congregaties films vervaardigen over hun werking. Het leven eener grote abdij is één van de meest ambitieuze films binnen deze traditie en is dringend aan een herontdekking toe.

Collages op basis van Queeckers’ film door Carolina Van Thillo

Filmvertoningen met live pianobegeleiding en voorafgaande presentatie van het onderzoek:

  • Woensdag 8 mei om 20u00 in Cinema Zuid te Antwerpen: website
  • Woensdag 22 mei om 20u00 in de bibliotheek van Westerlo: website

Over het onderzoek schreven we een artikel voor Filmmagie. Ook KnackFocus, Sabzian, Cinevox, HLN.beKerknet, Gazet van Laakdal, en KempenNieuws zetten film en onderzoek in de kijker.

Advertisements

University of Antwerp

I’m excited to announce that since 1 October, I’m appointed as a part-time assistant professor at the University of Antwerp! After 8 beautiful years of academic endeavours at Ghent University, my main home institution will now be the University of Antwerp, but I will still be 25% FWO postdoctoral fellow in Ghent. In Antwerp, I am connected to the department of Communication Studies, where I teach a course Modern and Contemporary Film Movements, and to the department of Literature, where I’m teaching the courses Film Genres, Adaptation in Theatre, Film and Literature, Text and Representation and Research Seminar Film.

20181016_141308

Guided visit by Bruno Mestdagh at Cinematek

All my courses start in February, except for the Research Seminar Film, which has already started 3 weeks ago. In this course, which I’m co-teaching with Steven Jacobs, we focus on an unknown but highly fascinating film from 1930 by Carlos Queeckers, Het leven eener grote abdij, about the history of the abbey of Tongerlo. The students make an in-depth investigation of the text, production and reception of the film, which was recently digitised by Cinematek (the Royal Belgian Film Archive). The seminar also focuses on how to present research to a broader audience, in the framework of which we visit a number of exhibitions. Last week, we visited a great exposition on the French filmmaker/multimedia artist Chris Marker, Memories of the Future, at BOZAR (the exhibition comes from the Cinémathèque française). Combining an insightful overview of his artistic work with some rare material, it’s definitely worth a visit!

20181016_222622

Chris Marker at BOZAR

 

Problemski Hotel

Interview Verhulst

Yesterday, I interviewed Belgian writer Dimitri Verhulst in the Vooruit in Ghent, after the screening of Manu Riche’s recent film adaptation of Verhulst’s 2003 novel Problemski Hotel. Both the novel and the film give a disrupting view on the life in an asylum center. The realistic, raw and hard issues of misery are alternated by moments of absurd humor, which makes reading the novel/watching the film a very unsettling experience, forcing you to reflect on basic human rights and contemporary refugee politics.

problemski hotel

This event took place in the framework of a ‘project week’ focusing on diversity in its broadest sense, for first year students political and social sciences at Ghent University. (Last year, I interviewed director Kadir Balci for the same event.)

 

Ghent cinema city

IMG_0009

Advertisement poster for the cinema Capitole in Ghent

Yesterday, we had an excursion with our Ghent University Master students in Film and Television Studies. In the morning, we went to visit the Flemish public broadcaster VRT in Brussels. In the afternoon, we visited the great Film Theaters exhibition at the Caermersklooster in Ghent. The exhibition has two parts: one with beautiful contemporary photographs (by Yves Marchand and Romain Meffre) of USA movie palaces from the first half of the 20th century that are now in decay, and one on the lively film theater culture in Ghent.

IMG_0371

We were very lucky to have Lies Van de Vijver as our expert guide!

This ‘Ghent cinema city’ exhibition was made possible by Lies Van de Vijver and Daniel Biltereyst, both from the CIMS research group to which I belong (Centre for Cinema and Media Studies, Ghent University). It shows the long and rich cinema history of Ghent, with more than 70 film theaters and many more fascinating stories – from the fire in the erotic cinema Leopold and the collaboration history of the movie palace Capitole to the story of the very first and trendsetting real multiplex cinema in Europe. Until 3 January 2016, you can visit it in the Caermersklooster, but this great exhibition definitely deserves a permanent place somewhere in Ghent!

IMG_0005

Cinema Leopold curiosa

Film Fest Gent continued

Next to the excursion with the Antwerp students to the Film Fest Gent (see the previous post), I also went to the film festival with the students from the Ghent University MA in Film & Television Studies. We visited the annual Film Music Seminar, which focused this year on British film music. In the morning, there was a conversation with composer George Fenton, mainly focusing on his collaboration with directors Richard Attenborough and Ken Loach. Fenton gave interesting look into the practice of film music composing, but the conversation could have been livelier. The afternoon session was more attractive in this respect, with British composers Daniel Pemberton and Craig Armstrong analyzing and contemplating on selected film fragments.

068

Craig Armstrong in conversation with Martine Huvenne

I also managed to see some more great films at the festival (although I have, of course, also seen some very shitty films), such as László Nemes’ horrifying and staggering holocaust film Son of Saul, or the tragic but at the same time funny and very creative Chilean film El Club by Pablo Larraín, which seemed to me some kind of self-conscious and modern allegory on the life of Jesus. Apart from seeing the films, one of the nicest things of visiting a film festival, however, is to be confronted with large crowds at the entrance of arthouse cinema’s…

070

Film festival atmosphere at the Sphinx cinema

UAntwerp @ Film Fest Gent

Since two weeks, I’m working part-time at the Department of Literature at the University of Antwerp. During the autumn semester, I’m teaching a film seminar attached to professor Tom Paulus’ MA course Aesthetics of Contemporary Cinema. The seminar focuses on classic modernist filmmakers such as Robert Bresson, Michelangelo Antonioni, Ingmar Bergman and Andrei Tarkovsky. Each session, I shortly introduce the film that we watch together, after which we have a group discussion about the film’s narrative, stylistic and emotional dimensions. It’s hard to imagine a teaching assignment that I would love better!

Yesterday, we organized an excursion to the Ghent Film Festival with the students of the Master of Theatre and Film Studies. We started with the first part of Miguel Gomes’ extraordinary Arabian Nights, of which I only can conclude that I’m looking very much forward to the next two volumes. The afternoon program started somewhat disappointing with the screening of David Wilkinson’s documentary The First Film. I certainly like the idea to make a documentary about Louis Le Prince, who was one among the many pioneers who during the second part of the 19th century simultaneously experimented with the recording and projecting of moving images. Wilkinson’s quest to prove that Le Prince made ‘the first film’ can be a nice approach to make the documentary more appealing, as long as there is enough nuancing involved. The central premise of the film, however, that ‘Louis Le Prince was robbed from his rightful place in the history books’, is simply not correct (see e.g. David Cook’s standard reference work A History of Narrative Film). Moreover, the documentary was in my opinion an hour too long and was only slightly interesting in creative terms. Luckily, the screening was followed by a very interesting debate on the past and future of film criticism with professor Tom Paulus, Nick Pinkerton (critic for a.o. Sight and Sound) and Patrick Duynslaegher (former critic for Focus Knack and now the artistic director of the Film Fest Gent).

Debate film criticism

Nick Pinkerton, Patrick Duynslaegher and Tom Paulus during the debate on film criticism

Finally, Hou Hsiao-hsien’s The Assassin proved a more than worthy film to end with. Although many people in the sold-out film theatre seemed to have expected something different from Hou’s first wuxia film, the aesthetic qualities of the images was simply astonishing. I’m looking forward to delve deeper into the film festival’s varied program the next days!

Composition and color in Hou's The Assassin

Composition and color in Hou’s The Assassin

Last day in Chengdu

IMG_4326

Group photo with the European Film History class

Today is my last day at Sichuan University in Chengdu. We finished the class on European Film History with a series of student presentations on 1920s avant-garde films, such as Entr’acte, Ballet mécanique, Emak bakia, Ménilmontant, La perle and Vormittagsspuk. During the initial preparations, many students were struggling with these non-conventional films, but today, it was so nice to see they successfully engaged with these films! Also for me, broadening the view has been the central theme in the last two weeks…

IMG_4327

The afternoon class!